Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Υγειονομικά προβλήματα μιας νέας πόλης: Η περίπτωση της Ερμούπολης κατά τον 19ο αιώνα» (10/5/2021)

Τη Δευτέρα 10/5/2021 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το έκτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα «Υγειονομικά προβλήματα μιας νέας πόλης: Η περίπτωση της Ερμούπολης κατά τον 19ο αιώνα». Θα μιλήσουν οι Χρήστος Λούκος (ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης) και Γιάννης Γονατίδης (υπ. διδάκτορας Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης)

Οι πολεμικές συγκρούσεις που προκαλεί η Ελληνική επανάσταση του 1821 έχουν ως άμεσες συνέπειες ανθρώπινες απώλειες, αλλά και πληθυσμιακές μετακινήσεις σε περισσότερο ασφαλείς περιοχές. Ιδιαίτερο παράδειγμα αυτής της διαδικασίας αποτελεί η Ερμούπολη, η οποία ιδρύεται το 1821 και σύντομα μετατρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα πληθυσμιακά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά κέντρα της Ελλάδας τον 19ο αιώνα.

Tο 1825 η νέα πόλη θα ιδρύσει το Δημοτικό Νοσοκομείο «Ελπίς», ενώ το 1841 θα εγκαινιαστεί το μεγαλύτερο στο ελληνικό κράτος λοιμοκαθαρτήριο. Ωστόσο, επιδημία χολέρας θα πλήξει την πόλη το 1854, γεγονός που θα οδηγήσει στην αναθεώρηση της πολιτικής δημόσιας υγείας του Δήμου Ερμούπολης.

Στόχος του σεμιναρίου είναι να αναφερθεί συνοπτικά στα υγειονομικά προβλήματα που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι της νέας πόλης και στις στρατηγικές αντιμετώπισής τους κατά τον 19ο αιώνα.

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.

Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:

meet.google.com/kau-igsh-ypk

Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Κοινωνικά νοσήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου» (5/4/2021)

Τη Δευτέρα 5/4/2021 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το πέμπτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα «Κοινωνικά νοσήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου». Θα μιλήσουν οι Κωστής Γκοτσίνας (Γαλλική Σχολή ΑΘηνών) και Γιάννης Στογιαννίδης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής).

Αναλυτικότερα:

Από τις αρχές του 20ού αι. ο όρος «κοινωνικό νόσημα» κυριαρχούσε στη μεσοπολεμική Ευρώπη, για να περιγράψει μια ιδιαίτερη κατηγορία νοσημάτων, στο σημείο τομής ιατρικής παθολογίας και κοινωνικού ζητήματος. Τα παραδείγματα της φυματίωσης και της εξάρτησης από ψυχοδραστικές ουσίες είναι χαρακτηριστικά.

Η φυματίωση δεν γίνεται αντιληπτή ως κοινωνική νόσος, τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 19ου αι. Από τον 20ό αι., όμως, τα μεταδοτικά νοσήματα γίνονται κατανοητά σταδιακά ως προβλήματα που αφορούν το σύνολο της κοινωνίας. Η έννοια του κοινωνικού ζητήματος αφορά τόσο τους μεγάλους αριθμούς ασθενών όσο και τα μέτρα που κλήθηκε να πάρει η κοινωνία για να κατασταλεί η μεταδοτικότητα. Αυθόρμητες συλλογικότητες ανέλαβαν ένα κοινωνικό έργο που διεθνώς ονομάστηκε αντιφυματικός αγώνας και αναπτύχθηκε με διαφορετικά χαρακτηριστικά σε κάθε κράτος. Οι λύσεις που αναζητήθηκαν για την ανακούφιση του κοινωνικού συνόλου διέφεραν και συνδέθηκαν με τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους.

Από την άλλη, οι εξαρτήσεις από τις κάθε είδους ψυχοδραστικές ουσίες έλαβαν σαφώς μικρότερη έκταση. Κινητοποίησαν, όμως, και αυτές το ιατρικό σώμα, αλλά και άλλα δρώντα υποκείμενα της εποχής, όπως νομικούς, αστυνομικούς ή δημοσιογράφους, που έκαναν λόγο για μια καινοφανή «κοινωνική μάστιγα». Στη βάση της έννοιας του «αλκοολισμού» όπως διατυπώθηκε στα μέσα του 19ου αι., προέκυψαν μια σειρά «νόσοι» («μορφινομανία», «κοκαϊνομανία», «ηρωινομανία», «αιθερομανία» κ.λπ.), για τις οποίες οι «ασθενείς» αντιμετωπίζονταν άλλοτε ως υπεύθυνοι και άλλοτε ως θύματα.

Στη συνάντηση θα συζητήσουμε πώς ακριβώς συγκροτείται η κοινωνική διάσταση των νοσημάτων και ποια χρονική στιγμή. Με ποια ευρύτερα ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας συνδέονται; Ποια τμήματα της κοινωνίας επιστρατεύονται για την αντιμετώπιση αυτών των νοσημάτων και με ποιον τρόπο;

 

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.

Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:

https://meet.google.com/ysj-twrp-xks

Διαδικτυακή εκδήλωση «Κωνσταντίνος Δ. Γαρδίκας»

Το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, στο πλαίσιο του κύκλου «Πρόσωπα Άξια Τιμής», διοργανώνει την Πέμπτη, 4 Μαρτίου 2021, και ώρα 19:00, διαδικτυακή εκδήλωση αφιερωμένη στον καθηγητή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κωνσταντίνο Δ. Γαρδίκα (1913-2003).

«Η ιατρική στην εποχή του Κωνσταντίνου Γαρδίκα» - Έφη Πουλάκου-Ρεμπελάκου (αναπληρώτρια καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)

«Κωνσταντίνος Δ. Γαρδίκας. Τα χρόνια του Manchester» - Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη (ομότιμη ερευνήτρια, Ακαδημία Αθηνών)

«Ο ιατρός Κωνσταντίνος Γαρδίκας» - Θεοφάνης K. Οικονομόπουλος (παθολόγος-ογκολόγος / ομότιμος καθηγητής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)

«Κωνσταντίνος Δ. Γαρδίκας ο ακαδημαϊκός διδάσκαλος, ο άνθρωπος» - Διονύσιος Φ. Κόκκινος (ομότιμος καθηγητής / τέως πρόεδρος, Σώμα ΟμοτίμωνΚαθηγητών Πανεπιστημίου Αθηνών / επιστημονικός συνεργάτης, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών, Ακαδημία Αθηνών / επίτιμος διευθυντής, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο)

Την εκδήλωση συντονίζει ο Τάσος Σακελλαρόπουλος (πρόεδρος, Επιστημονική Επιτροπή,  Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων /ιστορικός / υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων, Μουσείο Μπενάκη)

Πληροφορίες για την εκδήλωση στον ιστότοπο του Ιδρύματος της Βουλής: http://foundation.parliament.gr

Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Κινήματα διαμαρτυρίας και Μεταπολίτευση» (8/2/2021)

  

Τη Δευτέρα 8/2/2021 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το τέταρτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα «Κινήματα διαμαρτυρίας και Μεταπολίτευση». Θα μιλήσουν η Δέσπω Κριτσωτάκη και ο Νίκος Παπαδογιάννης.

Αναλυτικότερα:

Δέσπω Κριτσωτάκη, μεταδιδάκτορας ερευνήτρια, INSERM, Παρίσι. «Η περίπτωση της Κίνησης για τα Δικαιώματα των ‘Ψυχασθενών’, 1980-1990»

Μέρος των κινημάτων διαμαρτυρίας της Μεταπολίτευσης, η Κίνηση για τα Δικαιώματα των «Ψυχασθενών» ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1980 από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, άτομα με ψυχιατρική εμπειρία και συγγενείς τους. Ήταν η πρώτη οργάνωση στην Ελλάδα που έφερε στοιχεία του κινήματος των ψυχικά ασθενών, το οποίο στόχευε στην προστασία των δικαιωμάτων τους και πρότεινε μια νέα πρόσληψή τους, όχι ως επικίνδυνων ή θυμάτων, αλλά ως ενεργών υποκείμενων, μελών μιας κοινότητας και συλλογικότητας. Η παρουσίαση εξετάζει τα κύρια χαρακτηριστικά της Κίνησης για τα Δικαιώματα των «Ψυχασθενών», τοποθετώντας τη τόσο στο διεθνές πλαίσιο του κινήματος των ψυχικά ασθενών όσο και στο εγχώριο ψυχιατρικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο της Μεταπολίτευσης. 

Νίκος Παπαδογιάννης, Associate Lecturer, University of St Andrews. «Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις στα κινήματα διαμαρτυρίας στη Μεταπολίτευση»

Η εισήγηση εξετάζει τρεις εξελίξεις στην ιστοριογραφία των κινημάτων διαμαρτυρίας στην Ελλάδα την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Η πρώτη είναι η σταδιακή συνεξέταση αλλαγών τόσο σε θεσμικό, όσο και σε κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο, οι οποίες επηρέασαν και επηρεάστηκαν από κινήματα διαμαρτυρίας. Η δεύτερη είναι η προϊούσα διερεύνηση υπερεθνικών ροών οι οποίες επηρέασαν τα κινήματα διαμαρτυρίας (και) στην Ελλάδα. Τέλος, η εισήγηση αναλύει τη μεταβαλλόμενη περιοδολόγηση της έννοιας της Μεταπολίτευσης και, συνακόλουθα, των κινημάτων που έδρασαν κατά τη διάρκειά της στη σχετική ιστορική έρευνα. Η παρουσίαση αναφέρεται στα κινήματα διαμαρτυρίας εν γένει, αλλά εστιάζει στα κινήματα που αφορά η εισήγηση της Δέσπως Κριτσωτάκη: το φεμινιστικό, το κίνημα απελευθέρωσης της ομοφυλοφιλικής επιθυμίας και το κίνημα των «ψυχικά ασθενών». 

 

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.
Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο: 

https://meet.google.com/jbw-ojrb-eui

Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Έλληνες γιατροί και ναζιστική Γερμανία» (7/12/2020)

Τη Δευτέρα 7/12/2020 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το τρίτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα «Έλληνες γιατροί και ναζιστική Γερμανία: συμπάθειες, συνέργειες, αποστάσεις και αντιστάσεις στο πλαίσιο του μοντερνιστικού εκσυγχρονισμού» και ομιλήτρια τη Μαρία Ζαρίφη.

 

Μαρία Ζαρίφη, ιστορικός της επιστήμης,  «Έλληνες γιατροί και ναζιστική Γερμανία: συμπάθειες, συνέργειες, αποστάσεις και αντιστάσεις στο πλαίσιο του μοντερνιστικού εκσυγχρονισμού»

Συζητητής: Βασίλης Μπογιατζής (ιστορικός, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας)

    Η ανακοίνωση εστιάζει στις περιπτώσεις τεσσάρων Ελλήνων γιατρών, των Κωνσταντίνου και Νικολάου Λούρου, Μαρίνου Γερουλάνου και Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου, οι οποίοι ανέπτυξαν ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τη Γερμανία κατά τη διάρκεια της καριέρας τους. Πώς και σε ποιο βαθμό επηρεάστηκαν αυτές οι σχέσεις από τη στιγμή που ο Χίτλερ ανέλαβε την εξουσία; Τι συνέβη κατά τη διάρκεια της Κατοχής; Τι επιδίωκαν οι Γερμανοί ενισχύοντας και διευρύνοντας το επιστημονικό τους δίκτυο με τους γιατρούς στην Ελλάδα; Πώς ανταποκρίθηκαν οι γιατροί αυτοί στους μηχανισμούς της ναζιστικής πολιτικής και προπαγάνδας και ποιος ήταν ο αντίκτυπος στις μεταπολεμικές επιστημονικές σχέσεις των δύο κοινοτήτων;

    Την ανακοίνωση θα πλαισιώσει συζήτηση για την οικειοποίηση της επιστήμης και συγκεκριμένα της ιατρικής και της δημόσιας υγείας από τη ναζιστική ιδεολογία επικαλούμενη έναν μοντερνιστικό εκσυγχρονισμό. Πεπεισμένος για την κατάρρευση των καταστατικών μύθων της νεωτερικότητας, ο μοντερνισμός υπογράμμισε την ανάγκη μιας νέας αρχής προς ένα μέλλον απαλλαγμένο από το χάος, την αμφιταλάντευση και τη δυσφορία, ένα νέο ξεκίνημα (Aufbruch) φορτισμένο από προσδοκίες παλιγγένεσης, ριζώματος, υγείας, ανανέωσης και αναζωογόνησης, οι οποίες δεν αποτέλεσαν μονοπώλιο της Αριστεράς, αλλά συνδέθηκαν με αντίστοιχες της Δεξιάς. Πώς συνδέεται αυτή την περίοδο το ζήτημα της προόδου και της ορθολογικότητας, του πολιτισμού ή της κουλτούρας με την ιατρική γνώση; Τι άντλησε ο ναζισμός από την ευρύτερη μοντερνιστική μήτρα, αλλά και πώς αυτό επηρέασε την εκ μέρους του οικειοποίηση επιστήμης/τεχνολογίας, διαμορφώνοντας τη βάση της ενεργού υποστήριξής του και από ειδικούς της υγείας;  

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.
Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:
https://meet.google.com/vdt-rvrw-mzy

Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: "Το επάγγελμα του φαρμακοποιού στην Ελλάδα του 19ου και 20ού αιώνα" (2/11/2020)

 

 

Τη Δευτέρα 2/11/2020 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το δεύτερο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα "Το επάγγελμα του φαρμακοποιού στην Ελλάδα του 19ου και 20ού αιώνα" και ομιλήτρια τη Φωτεινή Καραμαλούδη.

 

Φωτεινή Καραμαλούδη, ερευνήτρια ιστορίας Φαρμακευτικής,  Το επάγγελμα του φαρμακοποιού στην Ελλάδα του 19ου και 20ού αιώνα

Συζητητής: Μάριος Μαρσέλος (ομότιμος καθηγητής Φαρμακολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων)

Φαρμακεία, οι γνωστές σπετσαρίες (spezieria) ή σπετσαρειά, πρωτοεμφανίζονται στον ενετοκρατούμενο ελλαδικό χώρο από τα τέλη ήδη του 15ου αιώνα, στην Κρήτη, τα Επτάνησα και τη Χίο. Οι φαρμακοποιοί, γόνοι καλών οικογενειών, διδάχθηκαν την Φαρμακοτεχνία, τη Βοτανική και τη Χημεία στη Βενετία, στο Collegio dei Speciali ή Collegio Farmaceutiko και αργότερα στην Πάντοβα. Φαρμακευτικό Σχολείο ιδρύθηκε για πρώτη φορά στην Ιόνιο Ακαδημία, στην Κέρκυρα, το 1841. Στην εισήγηση θα μιλήσουμε για τον ρόλο του φαρμακοποιού στην παρασκευή του φαρμάκου καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα και για τα ιδιοσκευάσματα, που σιγά-σιγά πήραν τη θέση τους στα φαρμακεία με την ίδρυση και την ανάπτυξη των φαρμακοβιομηχανιών, περιορίζοντας έτσι τη δουλειά του φαρμακοποιού στο εργαστήριο. Θα συζητήσουμε για όλες τις άλλες υπηρεσίες που προσέφερε το φαρμακείο και ο φαρμακοποιός στη δημόσια υγεία ευρύτερα αλλά και στην κοινωνική ζωή ενός τόπου. Θα μιλήσουμε ακόμα για τον ρόλο που έπαιξαν τα φαρμακεία κατά την επαναστατική περίοδο και θα διαψεύσουμε τη λανθασμένη άποψη για το δήθεν «πρώτο» φαρμακείο της Ελλάδας στο Ναύπλιο. Θα σταθούμε επίσης στον ρόλο τους όπως έχει διαμορφωθεί στα τέλη του 20ού αιώνα και στις μέρες μας ως αποτέλεσμα της ραγδαίας αύξησης των πωλήσεων OTC προϊόντων και καλλυντικών από το φαρμακείο. Ο ρόλος του φαρμακοποιού ως επιστήμονα φαρμακοπώλη (;) ίσως είναι κάτι που χρήζει συζήτησης και προβληματισμού. 

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.
Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:
https://meet.google.com/bbn-funo-rjc