Σεμινάριο «Πολιτική ιστορία μιας χρόνιας αρρώστιας: οι λεπροί της Ελλάδας και η συλλογική τους δράση από τον 19ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας» (7/7/2025)

Τη Δευτέρα 7 Απριλίου, 19:00-21:00, το Δίκτυο για την Ιστορία της Υγείας πραγματοποιεί σεμινάριο με θέμα «Πολιτική ιστορία μιας χρόνιας αρρώστιας: οι λεπροί της Ελλάδας και η συλλογική τους δράση από τον 19ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας».

 

Ομιλητής: Θανάσης Μπαρλαγιάννης (Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεότερου Ελληνισμού, Ακαδημία Αθηνών)
Συζητήτρια: Αίγλη Χατζούλη (Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Η ομιλία θα αναλύσει τους τρόπους οργάνωσης, διαβίωσης και δράσης των χανσενικών (λεπρών) στις δομές απομόνωσης και περίθαλψης που λειτούργησαν στην ελληνική επικράτεια. Κύριος στόχος είναι να μελετηθούν οι μηχανισμοί ανάδειξης μορφών συλλογικής δράσης τις οποίες πρωτοεπεξεργάστηκαν οι Σπιναλογκίτες τη δεκαετία του 1930 και οι οποίες απέκτησαν μεταπολεμικά πιο ριζοσπαστικές, εθνικές αλλά και διεθνείς διαστάσεις. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκεται η συσχέτιση της δράσης ατόμων και συλλογικοτήτων σε μικροκοινωνικό επίπεδο με τη συγκρότηση των δομών δημόσιας υγείας, με άλλα λόγια με τη μακρά οπτική στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Οι λεπροί εξέφρασαν συλλογικά αιτήματα, έκαναν επεξεργασίες του στίγματος και των κοινωνικών διακρίσεων, διαμόρφωσαν τη λειτουργία των χώρων υποδοχής και απομόνωσής τους, πίεσαν για ιατρική αποτελεσματικότητα. Χάρη, όπως θα υποστηριχθεί, στη συλλογική τους δράση, οι χανσενικοί έγιναν δρώντα υποκείμενα της ζωής τους και της δομής περίθαλψης, έγιναν διεκδικητικοί πολίτες, αναδείχτηκαν σε συνδιαμορφωτές της δημόσιας υγείας. Οι θεσμοί για τη λέπρα ήταν δυναμικοί, ήταν χώροι πολιτικοί ή πολιτικοποιημένοι – η ιστορία τους, λοιπόν, δεν μπορεί να μελετηθεί ανεξάρτητα από την πολιτική ιστορία της χώρας.

Το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί στο Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ (Σκουφά 45, Αθήνα), και διαδικτυακά στον σύνδεσμο:

https://uoa.webex.com/uoa/j.php?MTID=meb5175d58f64688e9864aec4e68d67c4

Ερευνητικό εργαστήριο: Health sciences and welfare on families in Southern Europe (1945-1989)

 

Την Παρασκευή 8 Σεπτεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί το ερευνητικό εργαστήριο «Reconstructing and reimagining the family: Health sciences and welfare on families in Southern Europe (1945-1989)», που συνδιοργανώνει το Δίκτυο για την Ιστορία της Υγείας με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, την École des hautes études en sciences sociales, το πρόγραμμα COST "Who Cares in Europe?" και το Κέντρον Ερεύνης Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού.

Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί στη Γαλλική Σχολή Αθηνών (Διδότου 6, Αθήνα) από τις 9:30 μέχρι τις 17:30, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης, μέσω του συνδέσμου:

https://us02web.zoom.us/webinar/register/WN_AQdHb9S3RFm7tm6Pr8WqGA

09:30 – 10:00 Welcome and introduction

-   Gilles de Rapper, Director of Modern and Contemporary Studies, French School at Athens

-    Despo Kritsotaki, Academy of Athens/CERMES3, Paris
-    Nicolas Henckes CNRS/CERMES3, Paris

10:00 - 11:30 Session I

Chair: Kostis Gotsinas, National Hellenic Research Foundation

-    Bilal Ali Kotil, Marmara University, Istanbul, Planning the economy and family in Turkey during the Cold War
Discussant: Friederike Kind-Kovács, Hanna-Arendt – Institut (online)

-    Luminița Dumănescui, Babes-Bolyai University, Cluj-Napoca, Romanian welfare politics after 1945 (online)
Discussant: Alexandra Ghit, Central European University (online)


11:30-12:00 Coffee break


12:00- 13:30 Session II

Chair: Efi Avdela, University of Crete

-    Ali Erken, Marmara University, Istanbul, American experts and family welfare in Turkey (1960-1970)
Discussant: Evguenia Davidova, Portland State University (online)

-    Silvia Inaudi, University of Turin, Maternity, health, and welfare in Republican Italy (1945-1968)
Discussant: María Ángela Cenarro Lagunas, University of Zaragoza (online)
 

13:30 - 14:45 Lunch break


14:45 - 16:15 Session III

Chair: Maria Spiliotopoulou, Academy of Athens

-    Despo Kritsotaki, Academy of Athens/CERMES3, Paris, New experts on the family: Social sciences and family research in post-war Greece
Discussant: Agustin Cosovschi, École Française d’Athènes

-    Giacomo Canepa, Scuola Normale superiore, Pisa, Rebuilding a fireside, rebuilding families: Public housing, social work and psycho-social aspects in post-war Italy (1946-1963)
Discussant: Nicolas Henckes, CNRS/CERMES3, Paris


16:15-17:30 Final discussion
Research questions, sources, and funding options

-    All participants with the additional contribution of Maria Bouri, Laboratory of Hygiene and Epidemiology, School of Public Health, Department of Public and Community Health, University of West Attica

Σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Ο Calmette εις τας Αθήνας: Ο αγώνας κατά της φθίσης και η οργάνωση του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ (ΕΙΠ)» (7/11/2022)

Τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου 2022 θα πραγματοποιηθεί το δεύτερο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023, με ομιλήτρια τη Χριστίνα Οικονομοπούλου (Δρ., Στέλεχος Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, Προϊσταμένη Διοίκησης, Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ) και θέμα «Ο Calmette εις τας Αθήνας: Ο αγώνας κατά της φθίσης και η οργάνωση του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ (ΕΙΠ)».

 

Περίληψη:

Τον Φεβρουάριο του 1920 επισκέφθηκε την Αθήνα ο Albert Calmette, μαθητής και συνεργάτης του Louis Pasteur και υποδιευθυντής τότε του Ινστιτούτου Παστέρ Παρισίων. Γνωστός ήδη για τις μελέτες του πάνω στη φυματίωση, που οδήγησαν έναν χρόνο αργότερα στη δημιουργία του αντιφυματικού εμβολίου BCG, αλλά και για τους αγώνες του ως πρωτοπόρου της Κοινωνικής Ιατρικής, έγινε δεκτός στην Ελλάδα με ενθουσιώδη σχόλια από τον Τύπο της εποχής.
Η παρουσίαση, που βασίζεται σε στοιχεία του Ιστορικού Αρχείου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ και σε δημοσιεύματα του ημερήσιου Τύπου, αναδεικνύει κατ’ αρχάς τον ρόλο του Calmette στην οργάνωση και έναρξη λειτουργίας του ΕΙΠ, που είχε ήδη ιδρυθεί το 1919. Ο Γάλλος Καθηγητής Βακτηριολογίας και Υγιεινής συγκρότησε το ΔΣ, εκπόνησε τα σχέδια των κτηριακών εγκαταστάσεων και εγκατέστησε τον Διευθυντή και Υποδιευθυντή. Παράλληλα, η παρουσίαση εξετάζει και άλλες «στιγμές» της επίσκεψης του Calmette στην Αθήνα, όπως τη διάλεξή του στη Σιναία Ακαδημία και την επίσκεψή του στο Γαλλικό και το Δημοτικό Νοσοκομείο.

Συζητητής: Ανδρέας Βούρτσης, Μ.Sc., ιστορικός, Μεταπτυχιακός Υπότροφος, ΙΤΕ

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται στο Ιστορικό Αρχείο του Ε.Κ.Π.Α. (Σκουφά 45, Αθήνα)

Για να συμμετάσχετε διαδικτυακά, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:

https://uoa.webex.com/uoa/j.php?MTID=m080603d82f8468cc6ad9491fc1c88eae

Σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Η παρουσία των γυναικών στην παροχή υπηρεσιών υγείας στη Μεσαιωνική Ευρώπη» (3/10/2022))

Τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου 2022 θα πραγματοποιηθεί το πρώτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023, με ομιλήτρια τη Νικολέττα Γιαντσή, καθηγήτρια στο Ε.Κ.Π.Α., και θέμα «Η παρουσία των γυναικών στην παροχή υπηρεσιών υγείας στη Μεσαιωνική Ευρώπη».

 

 

 

Περίληψη:

Ξεκινώντας από μια ευρύτερη εικόνα για την ιατρική στον Μεσαίωνα (12ος-15ος αι.), η συζήτηση επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στην άσκηση της ιατρικής από γυναίκες, αλλά και τις γυναίκες ως αντικείμενο ιατρικής φροντίδας. Υπό αυτό το πρίσμα διερευνούμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ασκούνταν η ιατρική, αλλά και τις κοινωνικές παραμέτρους μέσα από τις οποίες αναδύεται η ιατρική ως επιστήμη και ως επάγγελμα. Θα παρουσιαστούν οι ιατρικές σχολές, η ανάμειξη της Εκκλησίας στη διαμόρφωση της ιατρικής δεοντολογίας, η μετάβαση σε έναν πιο ορθολογικό τρόπο αντιμετώπισης του σώματος σε σύγκριση με το παρελθόν. Θα συζητήσουμε επίσης για τα σημαντικά ονόματα των γυναικών γιατρών της περιόδου αυτής και το έργο τους. Συγχρόνως θα επιχειρήσουμε μία επίσκεψη στα νοσοκομειακά ιδρύματα και θα διερευνήσουμε τις αντιλήψεις για τη νοσηλεία και το θεραπευτικό έργο των ιδρυμάτων.

Την ανακοίνωση θα σχολιάσει η Αθηνά Σπανίδου, υποψήφια διδάκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας (Ε.Κ.Π.Α.).

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται στο Ιστορικό Αρχείο του Ε.Κ.Π.Α. (Σκουφά 45, Αθήνα).

 

Για να συμμετάσχετε διαδικτυακά, ακολουθήστε τον σύνδεσμο: 

https://uoa.webex.com/uoa/j.php?MTID=m080603d82f8468cc6ad9491fc1c88eae

 

Ημερίδα «Η δημόσια υγεία σε κίνδυνο: επιδημίες, ενδημίες και άλλα πάθη στον ελληνικό χώρο, 19ος-21ος αιώνας» (9/5/2022)

Το Δίκτυο για την Ιστορία της Υγείας και το Ιστορικό Αρχείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών διοργανώνουν τη Δευτέρα 9 Μαΐου 2022 ημερίδα με θέμα «Η δημόσια υγεία σε κίνδυνο: επιδημίες, ενδημίες και άλλα πάθη στον ελληνικό χώρο, 19ος-21ος αιώνας» (Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, Σκουφά 45, Αθήνα).

Το πρόγραμμα της ημερίδας:

16:00-17:30 - 1^η Συνεδρία: Ενδημίες

Πρόεδρος: Γιάννης Στογιαννίδης

Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου (Αρχιτέκτονας), Η αρχιτεκτονική ως  παράγοντας θεραπείας της φυματίωσης κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου

Κωνσταντίνος  Ζαχαριάς (Ιατρός, πνευμονολόγος-φυματιολόγος, πρ. διευθυντής Πνευμονολογικού Τμήματος Παναρκαδικού Γεν. Νοσοκ. Τρίπολης), Η φυματίωση στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής (1941-1944)

Αχιλλέας Φωτάκης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής ΕΚΠΑ & Παν. Αιγαίου, διδάσκων επί συμβάσει Παν. Αιγαίου), «Ο εξοντωτικός πόλεμος κατά των αδέσποτων σκύλων». Αστυνομικές πολιτικές ενάντια στην απειλή της λύσσας, 1945-1952

17:30-17:45: Διάλειμμα

 17:45-18:45 - 2^η Συνεδρία: Λόγοι και Προσεγγίσεις

Πρόεδρος: Ευγενία Μπουρνόβα

Πηνελόπη Σεριάτου (Δρ. Ιστορίας ΕΚΠΑ), Ο ρόλος των κειμένων στη διαμόρφωση της έννοιας της δημόσιας υγείας: Ο λόγος για τη συλλογική υγεία στα ελληνικά ιατρικά βιβλία

Θεοφανώ Παπαζήση (Ομότιμη καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ), HIV: ιστορική και βιοκοινωνική προσέγγιση

18:45-19:00: Διάλειμμα

19:00-20:00 - 3^η Συνεδρία: Πάθη

Πρόεδρος Αλεξάνδρα Μπαρμπούτη

Δήμητρα Βασιλειάδου (Μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Παν. Αιγαίου), Χαμένοι στη μετάφραση; Μελαγχολικοί ασθενείς, ψυχίατροι και πολιτισμικές συναντήσεις στην Ελλάδα των αρχών του 20^ού αιώνα

Δέσπω Κριτσωτάκη (Δρ. Ιστορίας, συνεργάτρια ερευνήτρια στο Centre de recherche médecine, sciences, santé, santé mentale, société, Παρίσι), «Προς όφελος του κοινωνικού συνόλου»: Η ψυχική υγεία ως δημόσια υγεία στη μεταπολεμική Ελλάδα (1950-1970)

 

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας θα τηρηθούν 

όλα τα υγειονομικά μέτρα προστασίας κατά της COVID-19.