Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας «Χαρτογραφώντας τις πολιτικές πρόνοιας στα ιδρύματα της Λέρου» (1/11/2021)

 

 

Τη Δευτέρα 1η Νοεμβρίου 2021, στις 19:00-21:00, θα πραγματοποιηθεί το δεύτερο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022, με θέμα: «Ένα έργον υψίστης εθνικής σημασίας»: χαρτογραφώντας τις πολιτικές πρόνοιας στα ιδρύματα της Λέρου. Θα μιλήσει η ιστορικός Δανάη Καρυδάκη και θα σχολιάσει η ψυχίατρος και ψυχαναλύτρια Χαρά Καραμανωλάκη. 

Με την παγίωση της Νεωτερικότητας, η πρόνοια και η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τον εγκλεισμό και την πειθάρχηση των σωμάτων, και η ευθύνη της φροντίδας των «παρεκκλίνοντων» κοινωνικών μελών και των άρρωστων σωμάτων περνά από την οικογένεια και την κοινότητα στο κράτος και τους θεσμούς/ιδρύματά του. Το διασημότερο παράδειγμα στον ελλαδικό χώρο του 20ού αιώνα, αν και σίγουρα όχι το μοναδικό, είναι τα ιδρύματα της Λέρου, και πιο συγκεκριμένα η Αποικία Ψυχοπαθών Λέρου που ιδρύεται με βασιλικό διάταγμα το 1957 (μετονομάζεται σε Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Λέρου το 1965) και το ΚΕΠΕΠ Λέρου —τμήμα του πανελλαδικού δικτύου του ΠΙΚΠΑ— που ανοίγει τις πύλες του το 1961 στο νησί. Τα ίδια τα κτίρια είχαν ξαναχρησιμοποιηθεί ως πεδία εφαρμογής κρατικών πολιτικών που συνδέουν την πρόνοια με την πειθάρχηση στο παρελθόν: το 1948 τμήμα της πρώην ιταλικής αεροναυτικής βάσης μετατρέπεται, υπό την αιγίδα του Βασιλικού Εθνικού Ιδρύματος, στις Βασιλικές Τεχνικές Σχολές Λέρου με σκοπό την παροχή τεχνικής εκπαίδευσης και την κατήχηση νεαρών αρρένων κομμουνιστών και εφήβων της εργατικής τάξης στο εθνικόφρον αφήγημα, ενώ το 1950 ιδρύεται η Σχολή Οικοκυρικής για την εκπαίδευση κοριτσιών στο νοικοκυριό και τη μητρότητα. Αντλώντας δεδομένα από ανεξερεύνητο αρχειακό υλικό των ίδιων των ιδρυμάτων, τον Τύπου και το νομοθετικό πλαίσίο της εποχής, καθώς και προφορικές μαρτυρίες, η παρούσα εισήγηση θα επιχειρήσει να χαρτογραφήσει αυτές τις πρακτικές του μετεμφυλιακού ελληνικού κράτους ούτως ώστε να φωτίσει τις τομές μεταξύ ιδεολογίας του κράτους και πολιτικών υγείας και πρόνοιας, καθώς και τις πολλές και διαφορετικές εμπειρίες των υποκειμένων μέσα σε αυτές.

 

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.

Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο: 

https://us02web.zoom.us/j/82217505225  

 

Σεμινάριο Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας: «Υγειονομικά προβλήματα μιας νέας πόλης: Η περίπτωση της Ερμούπολης κατά τον 19ο αιώνα» (10/5/2021)

Τη Δευτέρα 10/5/2021 στις 19:00 θα πραγματοποιηθεί το έκτο σεμινάριο του Δικτύου για την Ιστορία της Υγείας για την ακαδημαϊκή χρονιά 2020-2021, με θέμα «Υγειονομικά προβλήματα μιας νέας πόλης: Η περίπτωση της Ερμούπολης κατά τον 19ο αιώνα». Θα μιλήσουν οι Χρήστος Λούκος (ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης) και Γιάννης Γονατίδης (υπ. διδάκτορας Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης)

Οι πολεμικές συγκρούσεις που προκαλεί η Ελληνική επανάσταση του 1821 έχουν ως άμεσες συνέπειες ανθρώπινες απώλειες, αλλά και πληθυσμιακές μετακινήσεις σε περισσότερο ασφαλείς περιοχές. Ιδιαίτερο παράδειγμα αυτής της διαδικασίας αποτελεί η Ερμούπολη, η οποία ιδρύεται το 1821 και σύντομα μετατρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα πληθυσμιακά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά κέντρα της Ελλάδας τον 19ο αιώνα.

Tο 1825 η νέα πόλη θα ιδρύσει το Δημοτικό Νοσοκομείο «Ελπίς», ενώ το 1841 θα εγκαινιαστεί το μεγαλύτερο στο ελληνικό κράτος λοιμοκαθαρτήριο. Ωστόσο, επιδημία χολέρας θα πλήξει την πόλη το 1854, γεγονός που θα οδηγήσει στην αναθεώρηση της πολιτικής δημόσιας υγείας του Δήμου Ερμούπολης.

Στόχος του σεμιναρίου είναι να αναφερθεί συνοπτικά στα υγειονομικά προβλήματα που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι της νέας πόλης και στις στρατηγικές αντιμετώπισής τους κατά τον 19ο αιώνα.

Τα σεμινάρια πραγματοποιούνται διαδικτυακά.

Για να συμμετάσχετε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο:

meet.google.com/kau-igsh-ypk

Εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων

Συνέδριο "Αρχεία Φορέων Υγείας: Ιστορία και Διαχείριση Πηγών" 25-27 Απριλίου 2018

Για το πρόγραμμα του συνεδρίου επισκεφθείτε τον σύνδεσμο

http://gak.gr/arxiki/ekdilosiArxeiaYgeias/program.pdf

Σεμινάριο για την Ιστορία της Υγείας - 3η συνάντηση (εξ αναβολής)

Δημήτρης Πλουμπίδης (Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ)

Η πορεία συγκρότησης της ψυχιατρικής στην Ελλάδα

18 Δεκεμβρίου, 18.30, Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ (Σκουφά 45)

Παρουσίαση της πορείας της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα, των νοσοκομείων και των πρακτικών που έχουν μελετηθεί, καθώς και πιθανών αντικείμενων μελλοντικής έρευνας.

Σεμινάριο για την Ιστορία της Υγείας

Το Δίκτυο για την Ιστορία της Υγείας και το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ
Έχουν την τιμή να σας προσκαλέσουν στο σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 6 Νοεμβρίου 2017,  18.30 -20.30, στο Ιστορικό Αρχείο του Ε.Κ.Π.Α., Σκουφά 45, με θέμα :

Tο σανατόριο Σωτηρία

Ομιλητές:

Γιάννης Στογιαννίδης, ιστορικός, Για μια προϊστορία του νοσοκομειακού management:  Φερέλπιδες φιλάνθρωποι, φυματικοί και γιατροί στο σανατόριο ΣΩΤΗΡΙΑ (1903-1940)
Κώστας Τσιάμης, ιατρός, Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή, Ε.Κ.Π.Α, Το Αρχείο του Νοσοκομείου «Η Σωτηρία»
Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου, αρχιτέκτων,  ΑΠΘ, Τα κτίρια του Σωτηρία

Ιστορία υγείας: οι νεότερες έρευνες (2)

Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017, 6:30μμ
Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, Σκουφά 45

Ερευνητικές δυνατότητες για την ιστορία ενός νοσοκομείου: το παράδειγμα των αρχείων του Ευαγγελισμού
Κων/νος Τσιάμης
Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η μελέτη των νοσοκομειακών αρχείων προσφέρει σημαντικές πληροφορίες οι οποίες επιβεβαιώνουν και ενισχύουν τις γραπτές ιστορικές πηγές. Επιπλέον, λόγω της ιδιαιτερότητάς τους και του εύρους των δεδομένων που καλύπτουν, τα νοσοκομειακά αρχεία αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία αρχείων τα οποία μπορούν να επαναδιατυπώσουν την ιστορία μιας νόσου και μιας χώρας σε ιατρικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Το αρχείο του Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» εμπίπτει και αυτό στα προαναφερθέντα δεδομένα. Το αρχείο, με την μορφή ετήσιων τόμων πεπραγμένων και λογοδοσιών καλύπτει την περίοδο 1927-1939 που φέρουν το γενικό τίτλο «Έκθεσις των Πεπραγμένων του Θεραπευτηρίου ο “Ευαγγελισμός”, του Νοσοκομείου Γ. Σταύρου & Γ. Φουγκ» και του Ταμείου Συντάξεων του Προσωπικού». Αν και η έκδοση της ετήσιας επιστημονικής και οικονομικής λογοδοσίας, αποτελούσε μια πάγια τακτική του Θεραπευτηρίου από το 1885, μια σειρά διοικητικών αναταράξεων ανέστειλε την έκδοση κατά τη δεκαετία του 1920, η οποία ομαλοποιήθηκε το 1927. Παρά την χρονική ασυνέχεια, τα πεπραγμένα αποτελούν πολύτιμο εργαλείο ιατρο-ιστορικής και ιστορικο-δημογραφικής μελέτης. Μέσα από την ανάγνωση και τη μελέτη των πεπραγμένων αναδύεται μια σειρά δεδομένων αναφορικά με το νοσολογικό φάσμα της Αθήνας του Μεσοπολέμου, το δόγμα της Δημόσιας Υγείας που επικρατούσε εκείνη την εποχή καθώς και την οικονομική διαχείριση των πολυδάπανων θεραπευτηρίων. Η ποικιλότητα των δεδομένων αποδεικνύει την σημασία και την αξία των νοσοκομειακών αρχείων ως ένα απαραίτητο ερευνητικό εργαλείο, όχι μόνο των υγειονομικών δομών, αλλά και λοιπών κοινωνικο-οικονομικών πτυχών της εκάστοτε ιστορικής περιόδου.

Ιστορία υγείας: οι νεότερες έρευνες (1)

Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017, 6:30μμ
Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, Σκουφά 45

Αρχειακές πηγές και ιστορία της υγείας 
Κατερίνα Γαρδίκα
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στην εισήγησή μου θα χρησιμοποιήσω παραδείγματα από την έρευνά μου για την ιστορία της ελονοσίας για να εξετάσω ζητήματα που συχνά ανακύπτουν στο πεδίο της ιστορίας της υγείας κατά τη μελέτη των αρχειακών πηγών. Συγκεκριμένα θα εστιάσω:

• στη γλώσσα των αρχειακών πηγών και τις ασυμβατότητες που γεννώνται κατά τη διαδοχή των επιστημολογικών παραδειγμάτων,
• σε ιδιαιτερότητες κατά τον εντοπισμό του ερευνητικού υποκειμένου, εν προκειμένω των πασχόντων από ελονοσία, στις αρχειακές πηγές, και
• στην αμφισβήτηση της αναδρομικής διάγνωσης μέσα από τις αρχειακές πηγές.

Παρά την ολισθηρότητα του δρόμου και παρά το γεγονός ότι ακόμη και οι αρχειακές πηγές είναι αμφίβολο αν συνιστούν πάντοτε αδιαμεσολάβητες πηγές για την υγεία και την ασθένεια, θα υποστηρίξω ότι είναι δυνατή η διατύπωση και ο έλεγχος υποθέσεων για την ασθένεια στο παρελθόν.

Archival sources and the history of health
On the basis of my research into the history of malaria, I examine issues that often emerge in the history of health out of our work with archival sources. I will focus on:

Εμπλουτισμός του Ιστορικού Αρχείου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ (ΕΙΠ): Αρχείο Γεωργίου Ιωαννίδη – Ζωής Μελά - Ιωαννίδη

Παρασκευή 9 Δεκεμβρίου 2016 – Αμφιθέατρο ΕΙΠ, ώρα Έναρξης 17:30

Flyer

Πρόγραμμα

Δέσπω Κριτσωτάκη